Dùng bao cao su có an toàn không, có tác dụng phụ gì?

Bao cao su là một trong những biện pháp được sử dụng phổ biến để tránh thai và giảm nguy cơ lây truyền các bệnh qua đường tình dục. Tuy nhiên, không ít Bạn vẫn băn khoăn: dùng bao cao su có an toàn không, dùng thường xuyên có hại không và bao cao su có gây tác dụng phụ gì không?

Câu trả lời ngắn gọn là: với đa số người dùng, bao cao su là một biện pháp an toàn nếu lựa chọn sản phẩm phù hợp và sử dụng đúng cách. Bao cao su không tác động đến nội tiết như các biện pháp tránh thai chứa hormone, đồng thời còn giúp giảm nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Tuy vậy, “an toàn” không có nghĩa là tuyệt đối 100%. Một số người có thể bị ngứa, rát, kích ứng với latex, gel bôi trơn hoặc các thành phần bổ sung có trong một số loại bao cao su. Trong bài viết này, Condom Việt sẽ cùng Bạn tìm hiểu từng vấn đề để biết khi nào có thể yên tâm sử dụng và khi nào nên đổi sang một loại bao phù hợp hơn.

Dùng bao cao su có an toàn không

CÓ. Bao cao su nhìn chung an toàn với phần lớn người sử dụng khi sản phẩm đảm bảo chất lượng và được dùng đúng cách. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bao cao su khi được sử dụng đúng và đều đặn là một biện pháp an toàn, có hiệu quả cao trong việc phòng tránh mang thai ngoài ý muốn cũng như giảm nguy cơ lây truyền phần lớn các bệnh qua đường tình dục, bao gồm HIV.

Khác với thuốc tránh thai nội tiết, bao cao su hoạt động chủ yếu bằng cơ chế tạo một hàng rào vật lý. Bao ngăn tinh dịch đi vào âm đạo và đồng thời hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết sinh dục. Đây cũng là một trong những ưu điểm lớn của bao cao su: vừa hỗ trợ tránh thai, vừa có tác dụng giảm nguy cơ lây nhiễm nhiều bệnh qua đường tình dục hiệu quả.

Tuy nhiên, mức độ an toàn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Bạn có đeo bao đúng cách hay không.
• Bao có vừa kích thước hay không.
• Bao có còn hạn sử dụng không.
• Bao có bị rách hoặc tuột trong quá trình quan hệ không.
• Sản phẩm có thành phần nào khiến Bạn hoặc bạn tình bị kích ứng không.

Vì vậy, nếu hỏi “dùng bao cao su có an toàn cho sức khỏe không?” thì câu trả lời của Condom Việt là có với đại đa số người dùng, nhưng vẫn cần sử dụng đúng sản phẩm và đúng cách.

Bao cao su có an toàn 100% không

KHÔNG. Bao cao su không bảo vệ 100% trong mọi trường hợp. Điều này không có nghĩa bao cao su kém hiệu quả. Vấn đề nằm ở chỗ hiệu quả thực tế phụ thuộc rất lớn vào cách sử dụng, đồng thời không phải toàn bộ bệnh lây truyền qua đường tình dục đều có cùng cơ chế lây nhiễm.

Về khả năng tránh thai

Theo WHO, nếu bao cao su ngoài dành cho nam được sử dụng đúng trong mọi lần quan hệ, khoảng 98% phụ nữ có bạn tình sử dụng bao đúng cách sẽ được bảo vệ khỏi mang thai ngoài ý muốn trong một năm.

Nhưng sử dụng trong thực tế thường không hoàn hảo như trong điều kiện lý tưởng. CDC của Hoa Kỳ hiện ghi nhận tỷ lệ thất bại của bao cao su nam với cách sử dụng thông thường vào khoảng 13% trong năm đầu sử dụng.

Sự khác biệt này chủ yếu đến từ những lỗi như:

• Đeo bao quá muộn.
• Tháo bao trước khi kết thúc quan hệ.
• Không bóp phần đầu chứa tinh dịch trước khi đeo.
• Chọn bao quá rộng dẫn đến tuột.
• Chọn bao quá chật hoặc sử dụng không đúng khiến bao dễ hỏng.
• Dùng bao hết hạn hoặc bảo quản không đúng cách.
• Bao bị rách, tuột mà không phát hiện.

Nếu Bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn vấn đề này, Condom Việt đã có bài riêng: Dùng bao cao su có thai không?.

Về khả năng phòng bệnh lây qua đường tình dục

Bao cao su có vai trò rất quan trọng trong việc giảm nguy cơ HIV và nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục. CDC cho biết sử dụng bao cao su đúng cách giúp giảm nguy cơ HIV và nhiều bệnh như lậu, chlamydia. Tuy nhiên, khả năng bảo vệ thấp hơn đối với những bệnh có thể lây qua vùng da hoặc tổn thương nằm ngoài khu vực bao cao su che phủ, chẳng hạn HPV, herpes sinh dục hoặc giang mai.

Nói đơn giản, bao cao su che phủ phần lớn dương vật nhưng không thể che toàn bộ vùng sinh dục và vùng da xung quanh. Vì vậy, Bạn nên hiểu bao cao su là biện pháp giảm nguy cơ rất đáng kể, chứ không phải một “lá chắn tuyệt đối” trước tất cả các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Dùng bao cao su có tác dụng phụ không

Với đa số người dùng, bao cao su không gây ra tác dụng phụ đáng kể. Tuy nhiên, một số người có thể gặp tình trạng ngứa, rát, đỏ da hoặc khó chịu sau khi sử dụng. Điều quan trọng là không nên vội kết luận rằng “bao cao su gây dị ứng”, bởi nguyên nhân có thể đến từ nhiều thành phần khác nhau.

Dị ứng với latex

Latex là cao su tự nhiên và cũng là một trong những vật liệu phổ biến nhất được sử dụng để sản xuất bao cao su. Một số người có thể bị dị ứng hoặc nhạy cảm với latex. Các dấu hiệu dị ứng với latex có thể gặp gồm: Ngứa vùng tiếp xúc, Đỏ da, Phát ban, Nổi mề đay, Sưng, Cảm giác nóng rát hoặc khó chịu.

Cleveland Clinic cho biết dị ứng latex có thể gây phản ứng từ nhẹ như ngứa, phát ban đến những phản ứng nghiêm trọng hơn ở một số người. Bao cao su latex cũng là một trong những sản phẩm có khả năng gây phản ứng ở người dị ứng với vật liệu này.

Nếu Bạn thường xuyên bị ngứa hoặc sưng sau khi dùng bao latex, có thể cân nhắc các loại non-latex làm từ vật liệu tổng hợp phù hợp. CDC cũng cho biết bao polyurethane có thể là lựa chọn thay thế cho người nhạy cảm với latex.

Tuy nhiên, cần nhớ rằng không phải cứ bị ngứa sau khi quan hệ là dị ứng latex. Gel bôi trơn, tinh dịch, ma sát, viêm nhiễm hoặc một số nguyên nhân khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

Kích ứng với gel bôi trơn hoặc thành phần bổ sung

Ngoài vật liệu chính, nhiều loại bao cao su còn được bổ sung:

• Gel bôi trơn.
• Hương liệu.
• Chất tạo cảm giác nóng hoặc mát.
• Chất hỗ trợ kéo dài thời gian quan hệ.
• Một số thành phần tạo cảm giác đặc biệt khác.

Phần lớn người dùng vẫn có thể sử dụng bình thường, nhưng những người có cơ địa nhạy cảm đôi khi có thể cảm thấy ngứa, nóng rát hoặc khó chịu. Một trường hợp đáng chú ý là bao cao su kéo dài thời gian.

Một số sản phẩm thuộc nhóm này sử dụng chất gây tê tại chỗ như benzocaine nhằm làm giảm cảm giác ở đầu dương vật, từ đó hỗ trợ kéo dài thời gian xuất tinh. Tuy nhiên, không phải ai cũng thích cảm giác này. Một số người có thể cảm thấy:

• Tê quá mức.
• Giảm khoái cảm nhiều.
• Nóng hoặc rát.
• Ngứa hoặc kích ứng.

Nhà sản xuất một số sản phẩm benzocaine cũng khuyến cáo ngừng sử dụng nếu người dùng hoặc bạn tình xuất hiện phát ban, bỏng rát hay ngứa. Vì vậy, nếu Bạn đang dùng bao kéo dài thời gian mà thường xuyên cảm thấy tê khó chịu hoặc nóng rát, hãy kiểm tra thành phần trên hộp và thử chuyển sang loại không chứa chất gây tê.

Kích ứng do chất diệt tinh trùng

Một số sản phẩm tránh thai dạng rào cản có thể kết hợp chất diệt tinh trùng, trong đó nonoxynol-9 (N-9) là một thành phần từng được sử dụng khá phổ biến.

CDC lưu ý rằng sử dụng nonoxynol-9 lặp lại hoặc ở liều cao có thể liên quan đến các tổn thương vùng sinh dục. Chất này có khả năng làm gián đoạn niêm mạc và vì vậy không được khuyến nghị với mục đích phòng HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Điều này đặc biệt quan trọng nếu Bạn sử dụng sản phẩm thường xuyên và nhận thấy vùng sinh dục liên tục bị rát hoặc kích ứng.

Khô rát hoặc khó chịu do ma sát

Có một tình trạng khá phổ biến nhưng thường bị nhầm với dị ứng bao cao su là tình trạng khô rát do ma sát. Nếu lượng chất bôi trơn không đủ, ma sát giữa bao cao su và niêm mạc có thể khiến cả hai cảm thấy khó chịu, đặc biệt khi thời gian quan hệ kéo dài.

WHO cho biết chất bôi trơn phù hợp có thể giúp giảm khả năng bao bị rách hoặc tuột, đồng thời làm cho việc quan hệ thoải mái hơn. WHO khuyến nghị sử dụng gel gốc nước hoặc silicone với bao cao su phù hợp; một số sản phẩm dầu như dầu ăn, bơ hoặc kem dưỡng tay có thể làm hỏng bao. Nếu Bạn thường xuyên bị khô rát, có thể:

• Chọn bao có nhiều gel hơn.
• Bổ sung gel bôi trơn tương thích.
• Tăng thời gian kích thích trước khi quan hệ.
• Dừng lại nếu bắt đầu cảm thấy đau hoặc rát.

Không nên cố tiếp tục quan hệ khi vùng kín đã khô và đau vì ma sát có thể khiến tình trạng khó chịu tăng lên.

Cảm giác chật, khó chịu khi chọn sai kích thước

Không phải tất cả sự khó chịu đều đến từ thành phần hóa học. Một chiếc bao quá chật có thể khiến dương vật cảm thấy bó, khó chịu và giảm cảm giác. Ngược lại, bao quá rộng lại dễ xô lệch hoặc tuột khi quan hệ.

Do đó, chọn đúng kích thước bao cao su cũng là một phần quan trọng của việc sử dụng an toàn. Thay vì chỉ chọn theo thương hiệu hoặc mẫu mã, Bạn nên chú ý đến chiều rộng danh nghĩa được ghi trên bao bì. Nếu một loại bao thường xuyên khiến Bạn cảm thấy quá bó hoặc hay bị tuột, rất có thể kích thước đó chưa thực sự phù hợp.

Nên chọn bao cao su nào để hạn chế kích ứng

Không có một loại bao cao su duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Lựa chọn tốt nhất phụ thuộc vào cơ địa, cảm giác mong muốn và vấn đề mà Bạn từng gặp khi sử dụng.

Nếu Bạn không có tiền sử dị ứng

Nếu trước đây Bạn đã sử dụng bao cao su mà không gặp phản ứng bất thường, các sản phẩm latex thông thường từ thương hiệu uy tín thường là lựa chọn tốt.

Bạn nên ưu tiên:

• Sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.
• Bao bì còn nguyên vẹn.
• Còn hạn sử dụng.
• Kích thước vừa vặn.
• Thành phần được công bố rõ.
• Tính năng đúng với nhu cầu.

Nếu ưu tiên cảm giác tự nhiên, Bạn có thể tham khảo nhóm bao cao su siêu mỏng.

Các thương hiệu phổ biến như Durex, Okamoto hay Sagami cũng có nhiều dòng sản phẩm khác nhau về độ mỏng, kích thước và lượng gel. Điều quan trọng không phải chọn thương hiệu nào “tốt nhất”, mà là tìm sản phẩm phù hợp với chính Bạn.

Nếu thường bị ngứa hoặc rát

Nếu cứ dùng một loại bao cụ thể là Bạn lại bị ngứa hoặc rát, hãy kiểm tra thành phần thay vì tiếp tục sử dụng.

Bạn có thể thử ưu tiên sản phẩm:

• Không mùi.
• Ít thành phần tạo cảm giác nóng/lạnh.
• Không có chất gây tê nếu cơ địa nhạy cảm.
• Không chứa latex nếu nghi ngờ dị ứng latex.

Ngoài ra, hãy chú ý xem tình trạng ngứa có xuất hiện ngay sau khi sử dụng bao hay kéo dài nhiều ngày.

Nếu đã thay loại bao nhưng triệu chứng vẫn xuất hiện, nguyên nhân có thể không nằm ở bao cao su. Khi đó, việc đi khám sẽ hữu ích hơn là tiếp tục đổi hết loại này sang loại khác.

Nếu thường bị khô rát

Với những Bạn dễ bị khô hoặc đau do ma sát, Condom Việt khuyên nên ưu tiên sản phẩm có lượng gel phù hợp. Bạn cũng có thể sử dụng thêm gel bôi trơn tương thích với chất liệu bao.

Với bao latex, WHO khuyến nghị gel gốc nước hoặc silicone; các sản phẩm chứa dầu có thể làm vật liệu latex suy yếu và tăng nguy cơ hỏng bao.

Nếu đã bổ sung đủ gel nhưng tình trạng khô rát vẫn kéo dài, đặc biệt kèm đau, chảy máu, ngứa hoặc tiết dịch bất thường, Bạn không nên chỉ giải quyết bằng cách đổi bao mà nên tìm nguyên nhân cụ thể.

Khi nào nên ngừng sử dụng và đi khám

Ngứa hoặc hơi khó chịu một lần chưa chắc là vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, Bạn nên ngừng loại sản phẩm đang sử dụng và cân nhắc đi khám nếu gặp một trong những dấu hiệu sau:

• Ngứa hoặc nóng rát kéo dài.
• Vùng sinh dục sưng rõ rệt.
• Phát ban hoặc nổi mề đay.
• Đau nhiều khi quan hệ.
• Xuất hiện trầy xước hoặc tổn thương bất thường.
• Tiết dịch bất thường.
• Triệu chứng xuất hiện lặp lại sau mỗi lần sử dụng cùng một sản phẩm.
• Đã đổi loại bao nhưng tình trạng vẫn không cải thiện.

Đặc biệt, phản ứng dị ứng latex nghiêm trọng có thể gây sưng mặt, sưng môi, khó thở hoặc khó nuốt. Đây là tình trạng cần được xử trí y tế khẩn cấp.

Ngoài ra, không nên tự kết luận mình “dị ứng bao cao su” chỉ dựa trên cảm giác ngứa hoặc rát. Nhiều bệnh lý vùng sinh dục và bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng có thể tạo ra các biểu hiện tương tự.

Giải đáp nhanh những câu hỏi thường gặp

Dùng bao cao su hàng ngày có sao không

Nhìn chung không sao nếu Bạn sử dụng đúng cách, mỗi lần dùng một chiếc bao mới và cơ thể không có phản ứng bất thường với sản phẩm.

Bao cao su hoạt động như một hàng rào vật lý và không phải biện pháp tránh thai nội tiết. Nếu sử dụng thường xuyên nhưng luôn bị ngứa, rát hoặc khó chịu, vấn đề cần xem xét là loại bao và thành phần của sản phẩm chứ không phải đơn giản vì Bạn “dùng bao quá nhiều”.

Dùng bao cao su lâu dài có gây vô sinh không

Hiện không có cơ sở khoa học cho thấy việc sử dụng bao cao su trong thời gian dài gây vô sinh. Bao cao su không làm thay đổi khả năng sản xuất tinh trùng, không tác động đến buồng trứng và cũng không gây thay đổi nội tiết tố.

Khi ngừng sử dụng bao cao su, khả năng sinh sản của một người không bị “giữ lại” hay cần thời gian để phục hồi chỉ vì trước đó dùng bao.

Tại sao dùng bao cao su lại bị ngứa hoặc rát

Có khá nhiều nguyên nhân: Dị ứng hoặc nhạy cảm với latex, Kích ứng với gel bôi trơn, Nhạy cảm với hương liệu hoặc phụ gia, Phản ứng với chất gây tê trong một số bao kéo dài thời gian, Khô và ma sát mạnh, hoặc do viêm nhiễm hoặc một vấn đề vùng sinh dục không liên quan trực tiếp đến bao cao su.

Vì vậy, nếu chỉ bị một lần, Bạn có thể theo dõi thêm. Nếu triệu chứng lặp lại nhiều lần hoặc ngày càng nặng, nên ngừng sản phẩm đang dùng và tìm nguyên nhân cụ thể.

Dị ứng bao cao su thì nên làm gì

Trước tiên, hãy ngừng sử dụng loại bao nghi ngờ gây phản ứng. Nếu nghi ngờ dị ứng latex, Bạn có thể cân nhắc một sản phẩm non-latex phù hợp. CDC ghi nhận các sản phẩm làm từ polyurethane hoặc cao su tổng hợp là những lựa chọn có thể phù hợp với người dị ứng latex.

Nếu đổi sang non-latex mà vẫn ngứa hoặc rát, nguyên nhân có thể nằm ở gel, phụ gia hoặc một vấn đề khác.

Triệu chứng kéo dài hoặc nghiêm trọng nên được bác sĩ đánh giá.

Bao cao su siêu mỏng có kém an toàn hơn bao thường không

Không thể kết luận rằng bao càng mỏng thì càng kém an toàn. Độ an toàn của sản phẩm phụ thuộc vào tiêu chuẩn sản xuất, chất lượng vật liệu, bảo quản và cách sử dụng chứ không chỉ dựa vào độ dày.

WHO cho biết bao cao su đạt các tiêu chuẩn chất lượng phù hợp và được sử dụng đúng cách có hiệu quả cao. Vì vậy, khi chọn bao cao su siêu mỏng, Bạn nên ưu tiên sản phẩm chính hãng, đúng kích thước và còn hạn sử dụng thay vì chỉ lo “mỏng thì dễ rách”.

Bao cao su kéo dài thời gian có gây tê hoặc kích ứng không

Có thể, nhưng không phải ai sử dụng cũng gặp tình trạng này. Một số bao kéo dài thời gian chứa chất gây tê tại chỗ như benzocaine nhằm giảm bớt cảm giác ở dương vật. Đây chính là cơ chế giúp một số người kiểm soát thời gian xuất tinh tốt hơn.

Tuy nhiên, với người nhạy cảm hoặc khi mức giảm cảm giác mạnh hơn mong muốn, Bạn có thể thấy:

• Dương vật quá tê.
• Giảm khoái cảm.
• Cảm giác nóng hoặc rát.
• Ngứa hoặc kích ứng.

Nếu hiện tượng này thường xuyên xảy ra, hãy kiểm tra thành phần của sản phẩm và cân nhắc chuyển sang bao thường không có chất gây tê.

Nhìn chung, dùng bao cao su có an toàn không phụ thuộc cả vào chất lượng sản phẩm, cơ địa và cách sử dụng. Với phần lớn mọi người, bao cao su là biện pháp an toàn, thuận tiện và có lợi thế lớn khi vừa giúp tránh thai vừa giảm nguy cơ nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Điều quan trọng là không nên hiểu “an toàn” thành “bảo vệ tuyệt đối 100%”. Hãy chọn đúng kích thước, kiểm tra thành phần nếu Bạn có cơ địa nhạy cảm và ngừng sử dụng khi xuất hiện các dấu hiệu kích ứng bất thường.

Nếu cần tìm sản phẩm phù hợp với từng nhu cầu, Bạn có thể tham khảo thêm tại shop bao cao su Condom Việt và ưu tiên lựa chọn dựa trên kích thước, chất liệu, lượng gel và tính năng thay vì chỉ dựa vào giá hoặc quảng cáo.

Nguồn tham khảo

1. WHO – Condoms
2. WHO – Condoms: Questions and answers
3. Cleveland Clinic – Latex Allergy